السيد الخوئي
4
توضيح المسائل ( فارسي )
باشد . وعادل كسى است كه كارهائى را كه بر أو واجب است بجا آورد وكارهائى را كه بر أو حرام است ترك كند ، ونشانه عدالت اين است كه در ظاهر شخص خوبى باشد ، كه اگر از أهل محل يا همسايگان أو يا كساني كه با أو معاشرت دارند حال أو را بپرسند خوبى أو را تصديق نمايند . ودر صورتي كه اختلاف فتوى بين مجتهدين در مسائل محل ابتلاء ولو اجمالا معلوم باشد لازم است مجتهدي كه انسان از أو تقليد مىكند اعلم باشد يعنى در فهميدن حكم خدا از تمام مجتهدهاى زمان خود بهتر باشد . ( مسأله 3 ) مجتهد واعلم را از سه راه مىتوان شناخت : ( أول ) آن كه خود انسان يقين كند ، مثل آن كه از أهل علم باشد وبتواند مجتهد واعلم را بشناسد . ( دوم ) آن كه دو نفر عالم وعادل ، كه مىتوانند مجتهد واعلم را تشخيص دهند ، مجتهد بودن يا اعلم بودن كسى را تصديق كنند ، به شرط آن كه دو نفر عالم وعادل ديگر با گفته آنان مخالفت ننمايند وظاهر اين است كه اجتهاد يا اعلميت كسى بگفته يك نفر كه مورد وثوق باشد نيز ثابت مىشود . ( سوم ) آن كه عدهاى از أهل علم كه مىتوانند مجتهد واعلم را تشخيص دهند ، واز گفته آنان اطمينان پيدا مىشود مجتهد بودن يا اعلم بودن كسى را تصديق كنند . ( مسأله 4 ) اگر اختلاف بين دو مجتهد ولو اجمالا معلوم وشناختن اعلم مشكل باشد لازم است احتياط كند ، ودر صورتي كه احتياط ممكن نباشد بايد از كسى تقليد كند كه گمان به اعلم بودن أو دارد . بلكه اگر احتمال ضعيفى هم بدهد كه كسى اعلم است وبداند ديگرى از أو اعلم نيست ، بايد از أو تقليد نمايد . ( مسأله 5 ) بدست آوردن فتوى يعنى دستور مجتهد چهار راه دارد : ( أول ) شنيدن از خود مجتهد . ( دوم ) شنيدن از دو نفر عادل كه فتواى مجتهد را نقل كنند . ( سوم ) شنيدن از كسى كه انسان بگفته أو اطمينان دارد . ( چهارم ) ديدن در رساله مجتهد در صورتي كه انسان بدرستى آن رساله اطمينان داشته باشد . ( مسأله 6 ) تا انسان يقين نكند كه فتواى مجتهد عوض شده است ، مىتواند